|
Mar 26
2011
|
Güzel Diksiyon Nasıl Kazanılır?Posted by Mehmet Yankı in telaffuz , soylenis , diksiyon |
Güzel ve etkili konuÅŸmada diksiyon (söyleniÅŸ-telaffuz-pronounciation) yani seslerin doÄŸru çıkarılması son derece önemlidir. Fonetik bilgisi seslerin çıkarılışını inceler. Diksiyon ise buna ek olarak daha geniÅŸ bir kapsamda, ses organlarının doÄŸru sesleri çıkarabilecek ÅŸekilde eÄŸitilmeleri üzerinde odaklanır. Bu yönüyle diksiyon önemli ölçüde fonetiÄŸe dayanır. Ancak biz bu bölümde konunun fonetik yönü üzerinde ayrıntılı durmayacağız.
Türkiye’de seslerin çıkarılmasında yörelere göre farklılık vardır. Ancak güzel seslendirmede daha çok Ä°stanbul aÄŸzı esas alınır. Seslerin gerektiÄŸi gibi çıkarılabilmesi için ses aletlerinin- gırtlaktan baÅŸlayarak dil, dudaklar, çene ve buruna kadar tüm ses aletlerinin eÄŸitilmesi gerekir. Bu çerçevede aÅŸağıda çeÅŸitli alıştırmalar yer alacak.
Alıştırmaları yaparken ses çıkışlarını netleÅŸtireceÄŸiz. Ä°yi boÄŸumlanma yani heceleri netleÅŸtirerek seslendirebilmek için dudak tembelliÄŸini ortadan kaldırmamız gerekir. Sesleri ses organlarını abartılı kullanarak çıkaralım. AÅŸağıdaki doküman dört bölümden oluÅŸmuÅŸtur: Birinci bölüm ses organlarının eÄŸitimine iliÅŸkin alıştırmalar; ikinci bölüm, sesli harflerin çıkarılışı; üçüncü bölüm sessiz harflerin çıkarılışı ve kullanımını anlatmaktadır. Dördüncü bölüm ise sesli ve sessiz harflerin cümle içinde karışık ÅŸekilde kullanımına iliÅŸkin alıştırmalardan oluÅŸmaktadır.
Bu alıştırmalarda verilen örnek cümle veya hecelerin bıkmadan ısrarla tekrar tekrar seslendirilmesi gerekir. Bu çalışma sürdürüldükçe seslerin ağızdan akarcasına çıkmaya baÅŸladığını, baÅŸlangıçtaki zorlanma veya tutukluÄŸun ortadan kalktığını göreceksiniz.
Diksiyon sesin güzel çıkmasını ve sözlerin doÄŸru seslendirilmesini amaçlayan sanatın adıdır. Diksiyon bu yönüyle ses ve söz üzerinde odaklanmıştır. Sözün içeriÄŸinin kodlanması yani etkili iletiÅŸim diksiyon sanatının dışında kalan bir konudur. Ancak konu üzerinde oluÅŸturulan eserlerde bir karmaÅŸanın mevcut olduÄŸunu da itiraf edelim.
Yazımızın diksiyon bölümünde diksiyonun temel öÄŸeleri üzerinde durulmuÅŸtur. Bu öÄŸeler söyleniÅŸ-fonetik, boÄŸumlanma, vurgu, durak ve ulamadan oluÅŸmaktadır. Fonetik seslerin doÄŸru çıkarılmasıyla ilgilenen bir alandır. BoÄŸumlanma, seslerin birbiri ardına tam ve tok ÅŸekilde kaybolmadan çıkarılması alanıyla ilgilenir. Vurgu, söylemedeki monotonluÄŸun kırılmasını saÄŸlayan, her dilde kendine özgü geliÅŸen bir telaffuz konusudur. Yazı noktalaması ve duraklarıyla konuÅŸma noktalaması veya durakları birbirinden farklı olabilmektedir. Durak bölümü, bu sorunun çözümünü amaçlamaktadır. Ulama çalışmalarına gelince, bu çalışmalar kelimeler arasında uyumlu geçiÅŸler saÄŸlamayı amaçlamakta ve dilin doÄŸal kurallarından yararlanmaktadır.
Türkiye’de seslerin çıkarılmasında yörelere göre farklılık vardır. Ancak güzel seslendirmede daha çok Ä°stanbul aÄŸzı esas alınır. Seslerin gerektiÄŸi gibi çıkarılabilmesi için ses aletlerinin- gırtlaktan baÅŸlayarak dil, dudaklar, çene ve buruna kadar tüm ses aletlerinin eÄŸitilmesi gerekir. Bu çerçevede aÅŸağıda çeÅŸitli alıştırmalar yer alacak.
Alıştırmaları yaparken ses çıkışlarını netleÅŸtireceÄŸiz. Ä°yi boÄŸumlanma yani heceleri netleÅŸtirerek seslendirebilmek için dudak tembelliÄŸini ortadan kaldırmamız gerekir. Sesleri ses organlarını abartılı kullanarak çıkaralım. AÅŸağıdaki doküman dört bölümden oluÅŸmuÅŸtur: Birinci bölüm ses organlarının eÄŸitimine iliÅŸkin alıştırmalar; ikinci bölüm, sesli harflerin çıkarılışı; üçüncü bölüm sessiz harflerin çıkarılışı ve kullanımını anlatmaktadır. Dördüncü bölüm ise sesli ve sessiz harflerin cümle içinde karışık ÅŸekilde kullanımına iliÅŸkin alıştırmalardan oluÅŸmaktadır.
Bu alıştırmalarda verilen örnek cümle veya hecelerin bıkmadan ısrarla tekrar tekrar seslendirilmesi gerekir. Bu çalışma sürdürüldükçe seslerin ağızdan akarcasına çıkmaya baÅŸladığını, baÅŸlangıçtaki zorlanma veya tutukluÄŸun ortadan kalktığını göreceksiniz.
Diksiyon sesin güzel çıkmasını ve sözlerin doÄŸru seslendirilmesini amaçlayan sanatın adıdır. Diksiyon bu yönüyle ses ve söz üzerinde odaklanmıştır. Sözün içeriÄŸinin kodlanması yani etkili iletiÅŸim diksiyon sanatının dışında kalan bir konudur. Ancak konu üzerinde oluÅŸturulan eserlerde bir karmaÅŸanın mevcut olduÄŸunu da itiraf edelim.
Yazımızın diksiyon bölümünde diksiyonun temel öÄŸeleri üzerinde durulmuÅŸtur. Bu öÄŸeler söyleniÅŸ-fonetik, boÄŸumlanma, vurgu, durak ve ulamadan oluÅŸmaktadır. Fonetik seslerin doÄŸru çıkarılmasıyla ilgilenen bir alandır. BoÄŸumlanma, seslerin birbiri ardına tam ve tok ÅŸekilde kaybolmadan çıkarılması alanıyla ilgilenir. Vurgu, söylemedeki monotonluÄŸun kırılmasını saÄŸlayan, her dilde kendine özgü geliÅŸen bir telaffuz konusudur. Yazı noktalaması ve duraklarıyla konuÅŸma noktalaması veya durakları birbirinden farklı olabilmektedir. Durak bölümü, bu sorunun çözümünü amaçlamaktadır. Ulama çalışmalarına gelince, bu çalışmalar kelimeler arasında uyumlu geçiÅŸler saÄŸlamayı amaçlamakta ve dilin doÄŸal kurallarından yararlanmaktadır.
